Yaponiyada ingilis dilli proqramlar: yapon dilini bilmədən oxumaq
G30, Top Global University və MEXT təqaüdü — hansı universitetlər, dil tələbi və müraciət
G30, Top Global University və MEXT təqaüdü — hansı universitetlər, dil tələbi və müraciət
G30, Top Global University və MEXT təqaüdü — hansı universitetlər, dil tələbi və müraciət
Yaponiyada oxumaq istəyənlərin çoxu belə düşünür: əvvəlcə yapon dilini mükəmməl öyrənmək lazımdır. Əslində belə deyil. Son on beş ildə Yaponiya universitetləri xarici tələbələr üçün tam ingilis dilli bakalavr və magistr proqramları açıb. Bu proqramlarda qəbuldan məzuniyyətə qədər bütün dərslər ingiliscədir, müraciətdə isə yapon dili tələb olunmur. Aşağıda həmin proqramların necə yarandığını, hansı universitetlərdə olduğunu, dil tələbini və MEXT təqaüdü ilə bağlantısını göstəririk.
Yaponiyada ingilis dilli dərəcələrin geniş yayılması təsadüfi olmayıb. Bunun arxasında dövlətin iki böyük təşəbbüsü dayanır. Birincisi — Global 30 (G30). MEXT bu proqramı 2009-cu ildə başladıb və yapon dilini bilmədən tam ingilis dilli bakalavr və magistr dərəcəsi verə bilən 13 aparıcı universiteti seçib. Seçilən universitetlər arasında Tokio, Kyoto, Osaka, Nagoya, Keio, Waseda, Sophia və Ritsumeikan var. Yaponiyada təhsilin ümumi mənzərəsini Yaponiyada təhsil yazısında verdik.
İkinci təşəbbüs Top Global University Project (SGU) adlanır. MEXT onu 2014-cü ildə başladıb və 2023-cü ildə yekunlaşdırıb; layihə çərçivəsində 37 universitet dəstəklənib. Bu universitetlərin 13-ü dünya səviyyəsini hədəfləyən «Top Type», 24-ü isə beynəlmiləlləşməni sürətləndirən «Global Traction Type» kimi təsnif olunub. İki proqram birlikdə xarici müəllim, beynəlxalq tələbə və ingilis dilli fənlərin sayını xeyli artırıb. Bu təşəbbüslər sayəsində tam ingilis dilli proqramların sayı 2010-cu ildəki təxminən 33-dən 150-dən çoxa yüksəlib.
İngilis dilli proqramlar həm dövlət, həm də özəl universitetlərdə var. Aşağıdakı cədvəldə ən çox seçilən universitetləri və onların ingilis dilli yollarını topladıq.
| Universitet | İngilis dilli proqram | Dil tələbi |
|---|---|---|
| Tokio (UTokyo) | PEAK — Yaponiya və Şərqi Asiya, Ətraf Mühit Elmləri (bakalavr) | IELTS/TOEFL + sənəd və müsahibə |
| Waseda | SILS daxil olmaqla altı fakültədə ingilis dilli bakalavr | yapon dili tələb olunmur |
| Sophia | FLA (Liberal Arts) və SPSF | IB/A-Level yoxdursa SAT və ya ACT |
| Ritsumeikan APU | APS, APM, Sustainability and Tourism | IELTS 6.0 (hər bölmə 5.5) / TOEFL iBT 75 |
| Kyoto, Osaka, Nagoya, Keio | G30/SGU çərçivəsində ingilis dilli bakalavr və magistr | universitetə görə dəyişir |
Tokio Universitetinin PEAK proqramı (Programs in English at Komaba) tam ingilis dilli, dörd illik bakalavrdır. İki istiqaməti var: Şərqi Asiyada Yaponiya üzrə beynəlxalq proqram və Ətraf Mühit Elmləri üzrə beynəlxalq proqram. Seçim sənəd yoxlaması, riyaziyyat testi (Ətraf Mühit üçün) və müsahibə ilə aparılır.
Waseda altı bakalavr fakültəsində ingilis dilli dərəcə verir. Onun ilk tam ingilis dilli proqramı olan School of International Liberal Studies (SILS) 2004-cü ildə açılıb və qəbulda yapon dili tələb etmir. İllik təhsil haqqı proqrama görə dəyişir: SILS təxminən ¥1.419.000, Siyasi Elmlər və İqtisadiyyat Məktəbi isə ¥1.062.500. Sophia Universiteti isə iki əsas ingilis dilli yol təklif edir — Faculty of Liberal Arts (FLA) və Sophia Program for Sustainable Futures (SPSF). SPSF jurnalistika, sosiologiya, iqtisadiyyat, menecment və beynəlxalq əlaqələr kimi sahələri əhatə edir.
Ritsumeikan Asia Pacific University (APU) tam ingilis dilli üç bakalavr proqramı verir: Asia Pacific Studies (APS), International Management (APM) və Sustainability and Tourism (ST). Dil tələbi aydındır — IELTS 6.0 (hər bölmədə minimum 5.5) və ya TOEFL iBT 75. APU beynəlxalq tələbələr üçün ayrıca endirim təqaüdü də verir: təhsil haqqının 30%, 50%, 65%, 80% və ya 100%-i örtülə bilər.
İngilis dilli proqrama girmək üçün ingilis dili biliyinizi sübut etməlisiniz. Ümumi qayda belədir: bakalavr proqramlarında çox vaxt IELTS 6.0 kifayət edir, magistr və tədqiqat proqramlarında isə TOEFL iBT 80 və ya IELTS 6.5 gözlənilir. Dəqiq həddi hər universitetin qəbul bələdçisindən yoxlamaq lazımdır, çünki proqramdan proqrama fərqlənir. IELTS ilə TOEFL arasındakı fərqi və hazırlıq yollarını IELTS bələdçisi yazısında topladıq.
EJU (Examination for Japanese University Admission) JASSO tərəfindən keçirilir və ildə iki dəfə, iyun və noyabr aylarında verilir. İmtahan dörd fəndən ibarətdir: yapon dili, elm (fizika, kimya, biologiya), Yaponiya və Dünya, riyaziyyat. Yaxşı xəbər budur: ingilis dilli proqramlar üçün EJU adətən tələb olunmur. Yapon dili bölməsi istisna olmaqla, imtahanı ingiliscə də vermək mümkündür, ancaq tam ingilis dilli ixtisaslarda ona çox vaxt ehtiyac qalmır.
İngilis dilli proqramların ən böyük üstünlüklərindən biri MEXT (Yaponiya Hökuməti) təqaüdü ilə birləşməsidir. MEXT üç şeyi birdən örtür: təhsil haqqından tam azadlıq, aylıq stipendiya və gediş-gəliş təyyarə bileti. Aylıq stipendiya səviyyəyə görə dəyişir və hər il yenilənir.
| Səviyyə | Aylıq stipendiya (təxmini) |
|---|---|
| Bakalavr | ¥117.000 |
| Tədqiqatçı / hazırlıq | ¥143.000 |
| Magistr | ¥144.000 |
| Doktorantura | ¥145.000 |
Bahalı bölgələrdə aylıq stipendiyaya ¥2.000–3.000 regional əlavə qoşulur. MEXT-ə iki yolla müraciət edə bilərsiniz: Səfirlik Tövsiyəsi (Embassy Recommendation) və Universitet Tövsiyəsi (University Recommendation). Milli universitetlərdə standart illik təhsil haqqı təxminən ¥535.800, birdəfəlik qeydiyyat haqqı isə təxminən ¥282.000-dır; MEXT bu haqları tam örtür. Özəl universitetlərdə (Waseda, Sophia, Ritsumeikan) təhsil haqqı daha yüksəkdir.
Yapon dilini bilmədən oxumaq mümkündür, ancaq dili tamam kənara qoymaq düzgün deyil. JASSO və universitetlər ingilis dilli tələbələrə də yapon dili kurslarına yazılmağı məsləhət görür. Səbəbi sadədir: gündəlik həyat, ev icarəsi, işləmək və məzuniyyətdən sonra Yaponiyada karyera üçün yapon dili böyük üstünlükdür. Bir çox ingilis dilli proqram təqaüd daxilində ödənişsiz yapon dili dərsləri təklif edir.
Ona görə də yapon dilini oxu boyu tədricən öyrənməyi planlaşdırın. Rəsmi bilik səviyyənizi göstərmək üçün JLPT imtahanı işə yarayır. JLPT-nin necə işlədiyini JLPT imtahanı yazısında izah etdik.