Oxuduğunuz illəri itirmədən universiteti dəyişmək mümkündür. ECTS kreditlərinin tanınması, lazımi sənədlər, Almaniya, İtaliya və Polşa qaydaları — hamısı sadə dildə.
Oxuduğunuz illəri itirmədən universiteti dəyişmək mümkündür. ECTS kreditlərinin tanınması, lazımi sənədlər, Almaniya, İtaliya və Polşa qaydaları — hamısı sadə dildə.
Təhsilə bir universitetdə başlayıb digərində davam etmək mümkündür. İstər Azərbaycandakı universitetdən xaricə, istərsə də bir xarici universitetdən digərinə keçəsiniz, prosesin adı köçürülmədir (transfer). Bu yazıda kreditlərin necə tanındığını, hansı sənədlərin lazım olduğunu, Almaniya, İtaliya və Polşadakı qaydaları və hansı halda sıfırdan başlamağın daha sərfəli olduğunu izah edirik.
Avropada köçürülmə Amerikadakı transfer sistemindən fərqli işləyir. Ayrıca transfer qəbulu yolu adətən yoxdur: universitetə adi qaydada müraciət edirsiniz, sonra əvvəlki təhsilinizin tanınmasını istəyirsiniz. Universitet oxuduğunuz fənləri öz proqramı ilə müqayisə edir və uyğun gələnləri tanıyır.
Zəmanətli keçid isə yoxdur, çünki qərarı hər universitetin öz komissiyası verir. Eyni transkriptlə bir universitet 60 kredit tanıya bilər, digəri isə 30. Ona görə də bir neçə universitetə paralel müraciət etmək ağıllı strategiyadır.
Avropa Ali Təhsil Məkanında dərs yükü ECTS kreditləri ilə ölçülür. Bir tam tədris ili 60 kreditə, bir semestr 30 kreditə bərabərdir. Bir kredit isə təxminən 25-30 saatlıq işə uyğun gəlir: mühazirə, seminar və müstəqil hazırlıq birlikdə.
Azərbaycan da Bolonya prosesinin üzvüdür və universitetlərimiz kredit sistemi ilə işləyir. Yəni transkriptinizdəki kreditlər Avropa universitetləri üçün tanış formatdadır. Ancaq tanınma avtomatik deyil, çünki komissiya kreditlərin sayına yox, fənnin məzmununa baxır.
Hansı kursa düşəcəyiniz tanınan kreditlərin sayından asılıdır. Məsələn, 60 kredit tanınırsa, adətən 3-cü semestrə, yəni 2-ci kursa düşürsünüz. Praktikada kreditlərin bir hissəsi itir, çünki hər fənn üst-üstə düşmür.
Uyğun gəlməyən fənlər isə akademik fərq sayılır. Onları yeni universitetdə əlavə olaraq vermək lazım gəlir, ona görə də köçürülmədən sonrakı ilk semestr adətən daha yüklü olur.
Almaniyada köçürülmə yuxarı semestrə qəbul adlanır. Eyni və ya yaxın ixtisasda oxumusunuzsa, universitet təhsil müddətinizi tanıyır və sizi uyğun semestrə yazır. Müraciətdə modul təsvirləri və qiymət şkalası mütləq istənilir, tanınma haqqında rəsmi qərarı isə imtahan idarəsi verir.
Alman qaydalarında tələbənin xeyrinə güclü prinsip var: universitet kreditin tanınmasından yalnız öyrənmə nəticələri arasında əsaslı fərq olduqda imtina edə bilər. Ancaq numerus clausus (yerləri məhdud) proqramlarda yuxarı semestrdə boş yer olmalıdır, ona görə də şans konkret proqramdan asılıdır.
Son tarixlər: qış semestri üçün adətən 15 iyul, yay semestri üçün 15 yanvar; bir çox universitet müraciəti daha erkən bağlayır. Yuxarı semestrə qəbul həm qış, həm də yay semestrində mümkündür, bu da Almaniyanı köçürülmə üçün ən çevik ölkələrdən biri edir.
İtaliyada əvvəlki təhsilin tanınması abbreviazione di carriera (karyeranın qısaldılması) adlanır. Universitaly portalında ön qeydiyyatdan keçib adi qaydada qəbul olursunuz, qeydiyyat zamanı isə əvvəlki imtahanlarınızın tanınmasını istəyirsiniz. İtaliyanın CFU kredit sistemi ECTS ilə üst-üstə düşür: 1 CFU = 1 ECTS.
Sənədlər arasında transkript və rəsmi fənn proqramları əsasdır, diplom və attestat üçün isə CIMEA və ya DoV tələb olunur. Rüsum universitetdən asılıdır: təxminən €60-76.
Məhdudiyyətləri də unutmayın. Məsələn, Politecnico di Torino bakalavr tələbəsindən ən azı 60 krediti öz proqramında oxumağı tələb edir. Tibb kimi ixtisaslarda köçürülmə ən çətindir, çünki yerlər milli imtahan (IMAT) və boş yer kvotası ilə bölünür.
Polşa universitetləri 2007-ci ildən ECTS ilə işləyir və köçürülmə praktikası geniş yayılıb. Qərarı hər universitet özü verir: transkriptinizi fənn proqramları ilə birlikdə yoxlayır, uyğun gəlməyən fənləri akademik fərq kimi müəyyən edir.
Proqram nə qədər oxşardırsa, keçid o qədər rahat olur. Özəl universitetlər köçürülməyə adətən daha çevik yanaşır, dövlət universitetlərində isə proses daha ciddi gedir. Bütün sənədlər polyak və ya ingilis dilinə tərcümə edilməli və təsdiqlənməlidir.
Köçürülmə həmişə ən yaxşı yol deyil. Bu hallarda 1-ci kursdan başlamaq çox vaxt daha məntiqlidir:
Edə bilər. Bəzi universitetlər aşağı qiymət aldığınız fənləri tanımır, yerləri məhdud proqramlarda isə ümumi göstəriciniz rəqabətdə əhəmiyyətlidir.
Bəli. Azərbaycan Bolonya prosesinin üzvüdür, kredit sistemimiz ECTS ilə uyğunlaşdırılıb. Əsas şərt fənn məzmunlarının üst-üstə düşməsi və sənədlərin düzgün hazırlanmasıdır.
Bəli, ancaq məhdudiyyətlər daha sərtdir, çünki magistr proqramları qısadır. Məsələn, İtaliyada magistr səviyyəsində tanınan kreditlər adətən ciddi məhdudlaşdırılır.