TOEFL yoxsa IELTS? 2026 üçün tam müqayisə və seçim bələdçisi
Hansını seçməli? Format fərqləri, qiymətlər, tanınma göstəriciləri və 2026-cı ilin yenilikləri — IELTS imtahanının tamamilə kompüter formatına keçməsi və yeni TOEFL formatı haqqında ətraflı məlumat.
Xaricdə təhsil almağı planlaşdıran hər bir tələbənin qarşılaşdığı ilk sual budur: TOEFL, yoxsa IELTS? Hər iki imtahan beynəlxalq miqyasda tanınır, dörd bölmədən ibarətdir və kifayət qədər xərclidir. Ancaq 2026-cı ildə bu sahədə böyük dəyişiklik oldu. Belə ki, IELTS kağız formatından tamamilə imtina edərək yalnız kompüter üzərindən keçirilməyə başladı. Doğru seçim etmək üçün aşağıdakı konkret tövsiyələrlə tanış ola bilərsiniz.
Ölkə seçimi və hazırlıq mərhələləri üçün: xaricdə təhsil bələdçisi, sənədləşmə üçün isə motivasiya məktubu keçidlərinə daxil ola bilərsiniz.
2026 böyük dəyişiklik: IELTS kağız üzərində bitdi 2026-cı ilin ortasından etibarən IELTS yalnız kompüter formatında keçirilir. Kağız üzərində olan imtahan tamamilə ləğv edilmişdir. Yəni kağız üzərində daha yaxşı nəticə göstərən tələbələrin əvvəlki üstünlüyü artıq mövcud deyil, çünki hər iki imtahanda yalnız kompüter formatı qalmışdır.
Qısa müqayisə cədvəli
| Kriteriya | TOEFL iBT | IELTS Academic |
|---|
| Sahibi | ETS (ABŞ) | British Council, IDP, Cambridge |
| Format (2026) | Yalnız kompüter | Yalnız kompüter (mid-2026-dan) |
| Müddət | ~2 saat | ~2 saat 45 dəq |
| Maksimum bal | 120 (4 × 30) | 9.0 (4 bölmənin ortalama) |
| Qiymət (Bakıda) | ~$185 (~₼314) | AZN 350-475 |
| Universitet tanınması | 11,000+ (98% UK, 100% AU/NZ) | 12,500+ (geniş əhatə) |
| Speaking | Səsyazma (kompüter) | Canlı müsahibə (insan) |
| Writing | Yalnız kompüter (yazma) | Kompüter (yazma) |
| Tezlik (Bakıda) | Həftədə 1 dəfə | Həftədə 3+ dəfə |
| Nəticə müddəti | 6-10 gün | 3-5 gün (kompüter) |
TOEFL: format və xüsusiyyətləri
TOEFL (Test of English as a Foreign Language) ABŞ-ın ETS (Educational Testing Service) təşkilatı tərəfindən idarə olunur. Bu sertifikatı dünyanın 150-dən çox ölkəsində 11.000-dən çox universitet qəbul edir. Avstraliya və Yeni Zelandiyanın bütün, Böyük Britaniyanın isə 98% ali təhsil müəssisəsi bu imtahanın nəticələrini tanıyır.
TOEFL iBT bölmələri (2026 format)
| Bölmə | Vaxt | Sual | Tapşırıq |
|---|
| Reading | 35 dəq | 20 sual | 2 akademik mətn |
| Listening | 36 dəq | 28 sual | Mühazirələr və sinif müzakirələri |
| Speaking | 16 dəq | 4 tapşırıq | Mikrafona danışıq, kompüterdə yazılır |
| Writing | 29 dəq | 2 tapşırıq | Akademik yazı + Academic Discussion |
2023 yenilik: qısa TOEFL TOEFL iBT imtahanının müddəti 3 saatdan 2 saata endirilmişdir. Bölmələrdə sualların sayı azaldılmış və format daha da sıxlaşdırılmışdır. Bu dəyişiklik 2026-cı ildə də tam qüvvədədir.
TOEFL qiymət və qeydiyyat
- Bakı şəhəri üzrə qiyməti: Təxminən $185 (cari məzənnəyə əsasən təxminən ₼314 təşkil edir).
- Rəsmi test mərkəzi: Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM), Əbdülvahab Salamzadə küçəsi 28, Bakı.
- Home Edition formatı: Qiymət eynidir və imtahanı evdən, fərdi kompüteriniz vasitəsilə verə bilərsiniz.
- Keçirilmə tezliyi: İmtahanlar adətən hər həftənin şənbə, bəzən isə bazar günləri təşkil olunur.
- Qeydiyyat qaydası: Müraciətlər ets.org/toefl rəsmi saytı üzərindən aparılır və ödəniş bank kartı vasitəsilə icra edilir.
IELTS: format və xüsusiyyətləri
IELTS (International English Language Testing System) British Council, IDP IELTS Australia və Cambridge Assessment English qurumları tərəfindən birgə idarə olunur. Bu imtahanı dünyada 12.500-dən çox təşkilat tanıyır, yəni o, TOEFL ilə müqayisədə bir az daha geniş əhatə dairəsinə malikdir.
IELTS Academic bölmələri
| Bölmə | Vaxt | Sual | Tapşırıq |
|---|
| Listening | 30 dəq | 40 sual | 4 ses yazısı |
| Reading | 60 dəq | 40 sual | 3 esseyi oxumaq |
| Writing | 60 dəq | 2 tapşırıq | Task 1: 150 söz vizual təsvir; Task 2: 250 söz esse |
| Speaking | 11-14 dəq | 3 hissə | Canlı müsahibə (insan ekzaminator) |
IELTS qiymət və qeydiyyat
- Bakı şəhəri üzrə qiyməti: Seçdiyiniz mərkəzdən və imtahan formatından asılı olaraq 350-475 AZN arasında dəyişir.
- British Council mərkəzinin ünvanı: AGA Biznes Mərkəzi, Xocalı prospekti 55, 4-cü mərtəbə, Bakı.
- UKVI Academic imtahanının rüsumu: Böyük Britaniya tələbə vizası üçün nəzərdə tutulmuş bu imtahanın qiyməti 475-520 AZN təşkil edir.
- Keçirilmə tezliyi: Həftədə 3 və ya daha çox imtahan günü təyin olunur, bəzi mərkəzlərdə isə bu say daha çoxdur.
- Qeydiyyat qaydası: Müraciətlər britishcouncil.az və ya idp.com rəsmi saytları üzərindən həyata keçirilir.
- One Skill Retake imkanı: 2026-cı ildən etibarən hər hansı bir bölməni 60 gün ərzində təkrar vermək hüququ tanınır.
IELTS-da yenilik: One Skill Retake 2026-cı ildə IELTS imtahanında xüsusi bir imkan yaradılmışdır: Əgər dörd bölmədən birində aşağı bal toplasanız, yalnız həmin bölməni 60 gün ərzində təkrar verə bilərsiniz. Bu addım bütün imtahanı yenidən vermək məcburiyyətini tamamilə aradan qaldırır.
Hansını seçməli? Konkret tövsiyələr
TOEFL daha uyğundur, əgər...
- ABŞ-da təhsil almağı hədəfləyirsinizsə — TOEFL sertifikatı Amerika universitetlərinin qəbul standartıdır.
- Canlı müsahibə zamanı həyəcan keçirirsinizsə — TOEFL imtahanında danışıq (Speaking) bölməsi birbaşa mikrofona danışaraq icra olunur.
- Türkiyədə təhsil almağı planlaşdırırsınızsa — qonşu ölkənin bəzi universitetləri yalnız TOEFL nəticələrini qəbul edir.
- Akademik yazı tərzində özünüzü daha güclü hesab edirsinizsə — TOEFL imtahanının yazı (Writing) bölməsi tamamilə akademik formata əsaslanır.
- Kompüterdə sürətli yazmaq bacarığınız varsa — imtahanın bütün bölmələri yalnız kompüter üzərindən keçirilir.
IELTS daha uyğundur, əgər...
- Böyük Britaniya, Avstraliya, Kanada və ya Yeni Zelandiyada təhsil almaq istəyirsinizsə — IELTS bu dövlətlərin təhsil müəssisələri üçün standart sertifikat sayılır.
- Avropa ölkələrində magistratura pilləsi üzrə oxumağı hədəfləyirsinizsə — Almaniya, Hollandiya, Polşa, İtaliya və İsveç universitetlərinin mütləq əksəriyyəti IELTS nəticələrini qəbul edir.
- Canlı ünsiyyət qurmaqda özünüzü daha rahat hiss edirsinizsə — danışıq (Speaking) bölməsi real imtahan rəhbəri ilə canlı ünsiyyət formatında keçirilir.
- İmtahanın keçirilmə tezliyi sizin üçün vacibdirsə — Bakı mərkəzlərində IELTS həftədə 3 və ya daha çox dəfə təşkil olunur.
- Böyük Britaniya vizası tələb olunursa — IELTS UKVI rəsmi viza müraciətləri üçün xüsusi təsdiqlənmiş imtahan növüdür.
- One Skill Retake imkanından gələcəkdə yararlanmaq istəyirsinizsə.
Bal müqayisəsi (təxmini ekvivalent)
| IELTS bal | TOEFL iBT bal | CEFR səviyyə | Adətən tələb olunur |
|---|
| 5.0 | 35-45 | B1 | Bəzi bakalavr proqramları |
| 5.5 | 46-59 | B2 başlanğıc | Standart bakalavr |
| 6.0 | 60-78 | B2 | Bakalavr (yaxşı), zəif magistr |
| 6.5 | 79-93 | B2 yüksək / C1 başlanğıc | Magistr (standart) |
| 7.0 | 94-101 | C1 | Magistr (yaxşı), Chevening, DAAD |
| 7.5 | 102-109 | C1 yüksək | Top universitetlər (Oxford, LSE) |
| 8.0+ | 110-120 | C2 | Akademik mükəmməllik |
Universitet tanınması — mif və reallıq
Tələbələr arasında ən çox yayılan iki mif var: TOEFL daha çox tanınır və IELTS daha asan keçilir. Reallıq isə bir qədər fərqlidir:
- Universitetlərin əksəriyyəti hər ikisini qəbul edir — birinin digərindən üstünlüyü yoxdur, ona görə seçim sırf sizin rahatlığınızdan asılıdır.
- Türkiyə istisnadır — bəzi türk universitetləri yalnız TOEFL nəticəsini qəbul edir.
- Böyük Britaniya vizası üçün — IELTS UKVI rəsmi sertifikatdır, TOEFL isə yalnız bəzi hallarda qəbul olunur.
- Çətinlik fərqi yoxdur — hər ikisi B2-C1 səviyyəsini ölçür, ona görə IELTS asandır fikri sadəcə bir mifdir.
- Müraciətdən əvvəl yoxlayın — universitetin saytında hər iki imtahan üçün tələb olunan minimum bal ayrıca göstərilir.
Alternativ: Duolingo English Test
Son illərdə sürətlə populyarlaşan üçüncü bir seçim də var — Duolingo English Test (DET). Onu cəlbedici edən əsas xüsusiyyətlər bunlardır:
- Qiymət — cəmi $59 (TOEFL-un təxminən üçdə biri, IELTS-in altıda biri qədər).
- Müddət — 1 saat, yəni TOEFL-un yarısı qədər vaxt aparır.
- Format — imtahan tamamilə evdən, öz kompüterinizdə verilir.
- Nəticə — cəmi 2 gün ərzində hazır olur.
- Tanınma — 5.500-dən çox universitet onu qəbul edir (bu say artmaqdadır), ancaq hələ də universal deyil.
- Məhdudiyyət — Türkiyə, Almaniya və Polşanın bəzi universitetləri onu qəbul etmir.
Duolingo nə vaxt tövsiyə olunur? Universitetiniz Duolingo English Test-i birbaşa qəbul edirsə, bu əla seçimdir, çünki qiyməti ucuz, formatı isə rahatdır. Ancaq təqaüd proqramlarına (Chevening, DAAD, MAECI) müraciət edirsinizsə, TOEFL və ya IELTS daha etibarlıdır — onları demək olar ki, hamı qəbul edir.
Bizim tövsiyələr
- Universitetin tələbini yoxlayın — ilk addım həmişə budur: saytda hansı sertifikatın və hansı minimum balın istənildiyini öyrənin.
- Sınaq (mock) testi ilə qərar verin — hər iki imtahanın ödənişsiz nümunə testləri var; özünüzü hansında daha rahat hiss etdiyinizə baxın.
- Tezlik sizin üçün vacibdirsə, IELTS seçin — Bakıda IELTS həftədə 3 və daha çox, TOEFL isə həftədə 1 dəfə keçirilir.
- Canlı ünsiyyətdə güclüsünüzsə, IELTS seçin — danışıq bölməsi real imtahan rəhbəri ilə üz-üzə aparılır.
- Qiymət fərqinə görə narahat olmayın — $185 və 350 AZN arasındakı fərq sertifikatın gətirdiyi faydanın yanında kiçikdir.
- Hazırlıq müddətini planlaşdırın — hər ikisi üçün 2-3 ay intensiv hazırlıq lazımdır, ona görə kursa yazılmaq özünü doğruldur.
- Yenilənmiş materiallardan istifadə edin — TOEFL formatı 2023-cü ildə dəyişdi, IELTS isə 2026-dan yalnız kompüterdədir, ona görə köhnə kitablar artıq aktual deyil.
Yekun fikir
TOEFL və IELTS arasında obyektiv yaxşı və ya pis seçim yoxdur. Hər ikisi ingilis dilini B2-C1 səviyyəsində ölçən etibarlı sertifikatlardır. Seçim tamamilə hədəf ölkənizdən, formatın rahatlığından və imtahanın yerli mövcudluğundan asılıdır.
Daha vacib olan başqa bir məsələdir: hansını seçirsinizsə seçin, ciddi hazırlaşın. IELTS-də 6.0 alıram, deməli TOEFL-da 110 alaram düşüncəsi reallığı əks etdirmir, çünki ciddi hazırlıq hər iki imtahanda eyni səviyyəli nəticə verir.
Dil sertifikatı strategiyası üçün məsləhət alın Passport Academy 2016-cı ildən bəri tələbələrə dil sertifikatı seçimində və hazırlıq strategiyasında kömək edir. Hansı sertifikatın sizə uyğun olduğunu, hansı kursa yazılmağınızı və universitet tələblərini birlikdə müzakirə edək.
Ödənişsiz konsultasiya al 