Bütün məqalələr
—

İtaliyada bakalavr təhsili: attestatla necə qəbul olmaq olar?

11 illik attestatla İtaliyanın dövlət universitetinə qəbul olmaq mümkündür — ancaq bir şərtlə. Çatışmayan ili örtmə yolları, təhsil haqqı, DSU təqaüdü, qəbul imtahanları və addım-addım müraciət.

—
— —
—
📄

İtaliyada bakalavr təhsili: attestatla necə qəbul olmaq olar?

11 illik attestatla İtaliyanın dövlət universitetinə qəbul olmaq mümkündür — ancaq bir şərtlə. Çatışmayan ili örtmə yolları, təhsil haqqı, DSU təqaüdü, qəbul imtahanları və addım-addım müraciət.

Çox adam İtaliyada yalnız magistratura oxumağın mümkün olduğunu düşünür. Əslində 11-ci sinfi bitirən azərbaycanlı məzun da İtaliyada bakalavr pilləsinə qəbul ola bilər. Ancaq bir vacib maneə var: İtaliya universitetləri qəbul üçün 12 illik təhsil istəyir, bizim attestat isə 11 illikdir. Bu yazıda həmin maneəni necə keçməyi, dövlət universitetlərinin təhsil haqqını, DSU təqaüdünü, qəbul imtahanlarını və müraciət addımlarını sona qədər izah edirik.

Bir baxışda: İtaliyada bakalavr Mümkündür: 11 illik attestatla İtaliyada bakalavr real yoldur. Şərt: çatışmayan bir təhsil ilini örtmək lazımdır — Azərbaycanda 1 il universitet, İtaliyada foundation ili və ya əlaqəli post-orta ixtisas. Təhsil haqqı: dövlət universitetlərində ailə gəlirinə (ISEE) görə hesablanır, aşağı gəlirdə sıfıra yaxın olur. Dil: italyan proqramları üçün italyan B2, ingilis proqramları üçün ingilis B2.

İtaliyada attestatla bakalavr mümkündürmü?

Qısa cavab: bəli. Azərbaycan vətəndaşları İtaliyanın dövlət və özəl universitetlərinin bakalavr proqramlarına müraciət edə bilir. Ancaq bir texniki məsələ var. İtaliya sistemi universitetə qəbul üçün ən azı 12 illik məktəb təhsili istəyir. Azərbaycanın orta təhsili isə 11 ildir, ona görə də attestat tək başına kifayət etmir.

İtaliya rəsmi olaraq 12 ildən az təhsil sistemi olan ölkələrin siyahısını dərc edir. Azərbaycan bu siyahıda Qazaxıstan, Ukrayna və Rusiya kimi ölkələrlə birlikdədir. Yəni müraciətdən əvvəl çatışmayan bir ili bağlamalısınız. Yaxşı xəbər budur: bunun bir neçə hazır yolu var.

11 illik attestat problemi: çatışmayan ili necə örtmək olar?

İtaliya universitetləri çatışmayan təhsil ilini örtmək üçün bir neçə variantı qəbul edir. Sizə uyğun olanı seçmək kifayətdir:

  • Azərbaycanda 1 il universitet — vətəndə istənilən universitetdə bakalavrın birinci ilini bitirmək 11 illik təhsili 12-yə tamamlayır. Ən çox seçilən yoldur, çünki əlavə xərc az olur.
  • Foundation ili — İtaliyada və ya tanınan xarici qurumda bir illik hazırlıq proqramı. Bu proqram həm çatışmayan ili örtür, həm də dil və ixtisas hazırlığı verir. Adətən ödənişlidir.
  • Əlaqəli post-orta ixtisas — seçdiyiniz proqramla bağlı bir sahədə universitetdənkənar post-orta təhsil sənədi də qəbul oluna bilər.

Diqqət: bəzi universitetlər bütöv 1 il əvəzinə birinci ildə toplanmış konkret sayda kredit istəyə bilər. Ona görə də seçdiyiniz universitetin cari tələbini əvvəlcədən yoxlayın.

Ən praktik yol Əksər azərbaycanlı tələbələr üçün ən sərfəli variant vətəndə bir il universitet oxuyub sonra İtaliyaya keçməkdir. Bu, həm ucuz başa gəlir, həm də İtaliyaya gedənə qədər dil sertifikatını hazırlamağa vaxt verir.

Dövlət universitetləri həqiqətən ödənişsizdirmi?

Tam ödənişsiz demək düz olmaz, ancaq İtaliyanın dövlət universitetləri Avropanın ən ucuzlarındandır. Səbəb təhsil haqqının hesablanma qaydasıdır: məbləğ ailənizin gəlirinə və əmlakına əsaslanan ISEE göstəricisinə görə müəyyən olunur.

Gəliri aşağı olan ailələr çox vaxt vergisiz zonaya (no-tax area) düşür və illik təhsil haqqı sıfıra enir. Orta gəlirdə isə məbləğ adətən ildə bir neçə yüz avrodan başlayır. DSU təqaüdü qazansanız, təhsil haqqından tam azad olursunuz. İtaliyada təqaüdlü təhsil bələdçimizdə ISEE və DSU-nu ətraflı izah etmişik.

DSU təqaüdü: bakalavr tələbələri üçün

DSU (diritto allo studio) İtaliyanın regional təhsil təqaüdüdür və yalnız magistr yox, bakalavr tələbələrini də əhatə edir. Gəlir və akademik meyarlara cavab verən tələbələrə verilir.

  • Təhsil haqqından tam azadolma — DSU qazanan tələbə universitetə təhsil haqqı ödəmir.
  • Pul təqaüdü — yaşayış üçün illik məbləğ, adətən hissələrlə ödənilir.
  • Yeməkxana və yataqxana — regional qurumlar ucuz və ya ödənişsiz yemək və yataqxana yeri verir.

DSU üçün ailənizin gəlirini ISEE-parificato sənədi ilə təsdiqləməlisiniz. Bu sənəd xarici gəlir üçün İtaliyada hazırlanır və müraciətin ən vacib hissəsidir.

İtalyan yoxsa ingilis dilində oxumaq?

İtaliyada bakalavr proqramlarının böyük hissəsi italyan dilindədir. Ancaq ingilisdilli bakalavr proqramlarının sayı ilbəil artır, xüsusən mühəndislik, iqtisadiyyat, informatika və tibb sahələrində.

  • İtalyan proqramları — adətən italyan dili B2 səviyyəsi tələb olunur (CILS, CELI və ya PLIDA sertifikatı). Proqram seçimi daha genişdir və rəqabət nisbətən azdır.
  • İngilis proqramları — ingilis dili B2 (adətən IELTS 5.5–6.0 civarı və ya ekvivalent). Say az olsa da, italyan dilini öyrənməyə vaxt itirmədən başlaya bilərsiniz.

Hansı dili seçməyiniz həm proqram seçiminə, həm də qəbul imtahanına təsir edir. Ona görə də dil qərarını erkən verin.

Qəbul imtahanları: IMAT, TOLC və yeni sistem

İtaliyada qəbul imtahanı proqramdan və tədris dilindən asılıdır. Üstəlik İtaliya son illərdə bu sistemi yeniləyir, ona görə də seçdiyiniz proqramın cari elanını mütləq yoxlayın. Ümumi mənzərə belədir:

  • İngilisdilli tibb — IMAT adlı milli imtahan tələb olunur. İmtahan hər il sentyabr ayında keçirilir və yerlər nəticəyə görə bölünür.
  • İngilisdilli digər bakalavrlar — mərkəzləşdirilmiş ingilisdilli qəbul imtahanı tətbiq olunur. Köhnə ingilis TOLC sistemi yeniləndiyi üçün cari imtahanın adını və formatını rəsmi elandan yoxlayın.
  • İtalyandilli proqramlar — bir çox proqram CISIA-nın TOLC imtahanını və ya universitetin öz testini istəyir. Bəzi proqramlar açıq qəbuldur, imtahansız.

Yəni bütün İtaliya üçün vahid imtahan yoxdur. Əvvəlcə proqramı seçin, sonra onun tələb etdiyi konkret imtahana hazırlaşın.

Müraciət addım-addım

Bakalavr müraciəti bir neçə paralel xətdən ibarətdir: universitetə müraciət, sənədlərin rəsmiləşdirilməsi və viza. Vaxtında başlamaq üçün təxmini təqvim belədir:

  1. Payız – qış Proqram və universitet seçimi, dil sertifikatına hazırlıq, çatışmayan il variantının seçilməsi (1 il universitet və ya foundation).
  2. Qış – erkən yaz Universitaly portalında ilkin qeydiyyat (pre-enrollment) və CIMEA vasitəsilə diplomun tanınma sənədinin (statement of comparability) sifarişi.
  3. Yaz Attestat və arayışların apostili, notarial tərcüməsi və Dichiarazione di Valore hazırlığı. Qəbul imtahanına (IMAT/TOLC) yazılış.
  4. Yay Qəbul imtahanı, universitetdən qəbul, İtaliya konsulluğunda tələbə vizası müraciəti.
  5. Sentyabr – oktyabr İtaliyaya köçmə, universitetdə yekun qeydiyyat və yaşayış icazəsi (permesso di soggiorno) üçün müraciət.

Sənədlərin apostili və tərcüməsi ən çox vaxt aparan hissədir. Apostil və tərcümə bələdçimizə əvvəlcədən baxın, çünki bu addımı gecikdirmək bütün müraciəti ləngidir.

Lazım olan sənədlər

  • Attestat və qiymət cədvəli — notarial tərcümə və apostillə.
  • Çatışmayan ili örtən sənəd — 1 il universitet transkripti və ya foundation sertifikatı.
  • CIMEA statement of comparability və ya Dichiarazione di Valore (diplomun tanınması).
  • Dil sertifikatı — italyan (CILS/CELI) və ya ingilis (IELTS/TOEFL).
  • Pasport, viza üçün maliyyə sübutu, sığorta və yaşayış təsdiqi.
  • Motivasiya məktubu və bəzi proqramlar üçün qəbul imtahanının nəticəsi.

Güclü motivasiya məktubu qəbulda ciddi fərq yaradır. Motivasiya məktubu bələdçimizə baxıb mətninizi əvvəlcədən hazırlayın.

Tez-tez verilən suallar

Attestatla birbaşa, əlavə il olmadan qəbul olmaq olar?

Xeyr. Azərbaycan 11 illik sistem sayıldığı üçün yalnız attestat kifayət etmir. Ən azı bir il universitet, foundation ili və ya əlaqəli post-orta ixtisas lazımdır.

Azərbaycanda oxuduğum 1 il İtaliyada sayılırmı?

Bəli, vətəndə universitetdə bitirdiyiniz birinci il çatışmayan təhsil ilini örtmək üçün qəbul olunur. İl ərzində topladığınız kreditlərin transkriptini hazırlamağınız vacibdir.

İtalyan dili bilmədən oxumaq olar?

Bəli, ingilisdilli bakalavr proqramları var və onlar üçün italyan dili tələb olunmur. Ancaq gündəlik həyat və gələcək iş üçün italyan dilini öyrənmək ciddi üstünlükdür.

IELTS hökmən lazımdırmı?

İngilisdilli proqram üçün ingilis dili sübutu lazımdır, ancaq bu, həmişə IELTS olmaya bilər. Bəzi universitetlər TOEFL, Duolingo və ya öz imtahanını qəbul edir. İtalyandilli proqram üçün isə IELTS ümumiyyətlə tələb olunmur.

İtaliyada bakalavr müraciətinizi birgə planlayaq Attestatın tanınmasından çatışmayan il variantına, dil sertifikatından vizaya qədər bütün prosesdə Passport Academy yanınızdadır. İtaliya təcrübəmizlə müraciətinizi düzgün qurun. Ödənişsiz konsultasiya