—
Hərbi xidmətə möhlət və xaricdə təhsil: qaydalar və sənədlər
Xaricdə əyani oxuyanlar üçün müddətli hərbi xidmətə çağırışdan möhlət: hüquqi əsas, yaş hədləri, arayış, apostil və illik yeniləmə qaydaları.
📄
Hərbi xidmətə möhlət və xaricdə təhsil: qaydalar və sənədlər
Xaricdə əyani oxuyanlar üçün müddətli hərbi xidmətə çağırışdan möhlət: hüquqi əsas, yaş hədləri, arayış, apostil və illik yeniləmə qaydaları.
Xaricdə universitetə qəbul olan oğlanların və valideynlərin ən çox soruşduğu mövzulardan biri hərbi xidmətə möhlətdir. Xaricdə oxumaq özlüyündə möhlət demək deyil, çünki qanun bunun üçün konkret şərtlər və sənəd qaydası müəyyən edib. Kim möhlət ala bilər, sənədlər necə hazırlanır, hər il nə yenilənməlidir? Bu suallara “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” qanunun mətninə əsaslanaraq cavab veririk. Ümumi hazırlıq üçün xaricdə təhsil bələdçimizə də baxa bilərsiniz.
Bir baxışda: təhsilə görə möhlət Hüquqi əsas: “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Qanun, maddə 18 və 21. Kimə: akkreditasiya olunmuş xarici universitetlərdə əyani oxuyanlara. Yaş həddi: bakalavrda 24, magistraturada 26; doktoranturada yoxdur. Əsas sənəd: universitet arayışı + apostil/leqallaşdırma + notarial təsdiqli tərcümə. Hara: Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin (SHXÇDX) yerli bölməsinə, şəxsən.
Hüquqi əsas: qanun nə deyir?
Möhlət məsələsini “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu (23 dekabr 2011, № 274-IVQ) tənzimləyir. Qanunun 18.1.3-cü maddəsinə görə, təhsili davam etdirmək möhlətin rəsmi əsaslarından biridir. Qərarı isə yaşayış yeriniz üzrə rayon və ya şəhər çağırış komissiyası verir.
Təhsilə görə möhlətin təfərrüatları qanunun 21-ci maddəsində yazılıb. Xaricdə təhsil bu maddədə ayrıca göstərilir: öz ölkəsində dövlət qeydiyyatına alınmış, lisenziyalı və akkreditasiya olunmuş universitetlərdə əyani oxuyanların möhlət hüququ var. Müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışın yuxarı yaş həddi isə hazırda 30-dur; bu hədd 2024-cü ilin sonunda qəbul edilmiş dəyişikliklə 35-dən endirilib.
Kimlər möhlət ala bilər?
Ali təhsildə möhlət yalnız əyani formada oxuyanlara aiddir və hər təhsil səviyyəsi üzrə bir dəfə verilir. Səviyyələr üzrə şərtlər belədir:
| Səviyyə | Möhlət müddəti | Yaş həddi |
|---|---|---|
| Bakalavriat (əyani) | Təhsili bitirənədək | Ən çoxu 24 yaş |
| Magistratura (əyani) | Təhsili bitirənədək | Ən çoxu 26 yaş |
| Doktorantura (əyani) | Təhsili bitirənədək | Yoxdur |
| Baza ali tibb təhsili və rezidentura | Təhsili bitirənədək | Yoxdur |
| Dövlət proqramları / hökumətlərarası təqaüdlər | Təhsili bitirənədək | Tətbiq olunmur |
Dövlət proqramları və hökumətlərarası təqaüd mübadiləsi proqramları ilə oxuyanlara qanun ayrıca güzəşt verir: onlara yaş həddi tətbiq olunmur, səviyyələr arasında keçid üçün isə 6 ay möhlət nəzərdə tutulur. Məsələn, Dövlət Təqaüd Proqramı ilə oxuyanlar bu qrupa düşür.
Möhlət verməyən hallar Qiyabi, distant və onlayn proqramlar möhlət hüququ vermir, çünki qanun yalnız əyani formanı tanıyır. Dil kursları da qanunda sadalanan təhsil səviyyələrinə daxil deyil. Eyni səviyyədə ikinci dəfə oxumaq (təkrar təhsil) üçün də möhlət verilmir.
Sənədlər: arayış, apostil, tərcümə
Əsas sənəd universitetdən alınan təhsil arayışıdır (enrollment certificate). Arayışda adınız, təhsil səviyyəniz, əyani forma və təhsil müddəti aydın göstərilməlidir. Qanunun tələbi belədir:
- Arayış — universitetin rəsmi təhsil arayışı: tələbə statusu, səviyyə, əyani forma və müddət göstərilməklə.
- Apostil və ya leqallaşdırma — xaricdə verilmiş təhsil sənədi müəyyən edilmiş qaydada leqallaşdırılmalı və ya apostillə təsdiqlənməlidir.
- Tərcümə və notarial təsdiq — apostildən sonra arayış Azərbaycan dilinə tərcümə edilməli, tərcümə notarial qaydada təsdiqlənməlidir.
- Şəxsiyyət və hərbi qeydiyyat sənədləri — şəxsiyyət vəsiqəsi və hərbi qeydiyyatla bağlı sənədləriniz yanınızda olsun.
Apostil proseduru ölkədən ölkəyə fərqlənir, ona görə də bu mərhələni əvvəlcədən planlaşdırın. Prosesin incəlikləri üçün apostil və tərcümə bələdçimiz var.
Müraciət necə edilir? Addım-addım
- Addım 1 — Arayışı alın Qəbuldan və universitetdə qeydiyyatdan sonra əyani təhsilinizi təsdiq edən rəsmi arayış istəyin.
- Addım 2 — Apostil və ya leqallaşdırma Arayışı təhsil aldığınız ölkənin səlahiyyətli qurumunda apostillə təsdiq etdirin və ya leqallaşdırın.
- Addım 3 — Tərcümə və notarial təsdiq Sənədi Azərbaycan dilinə tərcümə etdirin, tərcüməni notarial qaydada təsdiq etdirin.
- Addım 4 — SHXÇDX-yə təqdim edin Arayışı Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin qeydiyyatda olduğunuz yerli bölməsinə şəxsən təqdim edin.
- Addım 5 — Komissiyanın qərarı Möhlət barədə qərarı çağırış komissiyası qəbul edir. Qərar 3 gün ərzində elektron kabinetinizə yerləşdirilir.
Möhlət hər il təsdiqlənməlidir
Möhlət bir dəfə alınmaqla bitmir. Qanunun 21.3-cü maddəsinə görə, təhsil barədə rəsmi sənədi çağırışa cəlb edildiyi ayadək təqdim etməyən çağırışçı ümumi əsaslarla hərbi xidmətə çağırılır. Ona görə də hər tədris ilində universitetdən təzə arayış alıb eyni qayda ilə (apostil, tərcümə, notarial təsdiq) təqdim etmək lazımdır.
Rəsmi qaydaya görə arayış SHXÇDX-nin yerli bölməsinə şəxsən təqdim olunur. Bir çox tələbə bunu yay tətilində Azərbaycana gələndə edir. Elektron kabinetinizdəki bildirişləri də mütəmadi izləyin, çünki çağırış vərəqəsi və komissiya qərarları artıq oraya göndərilir.
Akademik məzuniyyət və xaric olunma Akademik məzuniyyət hər təhsil səviyyəsində bir dəfə nəzərə alınır və möhlət müddətinə hesablanmır. Universitetdən xaric olunan tələbə isə 6 ay ərzində bərpa olunmasa, möhlət hüququnu itirir.
Təhsil bitəndən sonra nə olur?
Diplomu alandan sonra möhlət başa çatır və 30 yaşınadək növbəti çağırışlarda hərbi xidmətə çağırıla bilərsiniz. Bakalavrı bitirib magistraturaya hazırlaşanlara qəbul imtahanları üçün 3 ay möhlət verilir; dövlət proqramları üzrə oxuyanlarda bu müddət 6 aydır.
Fəlsəfə doktoru (PhD) və elmlər doktoru dərəcəsi olanlar dinc dövrdə çağırışdan azad edilir. Bunun üçün xaricdə alınmış diplom əvvəlcə Azərbaycanda tanınma (nostrifikasiya) prosedurundan keçməlidir. 30 yaşı tamam olanadək müxtəlif səbəblərdən xidmət keçməyənlər isə çağırışdan azad edilərək ehtiyata keçirilir.
Ən çox edilən 5 səhv
- Möhləti rəsmiləşdirmədən getmək — xaricdə oxumaq avtomatik möhlət demək deyil. Sənədlər təqdim olunmayıbsa, qanun qarşısında adi çağırışçı sayılırsınız.
- Arayışı apostilsiz gətirmək — apostilsiz və ya leqallaşdırılmamış arayış qəbul edilmir, proses yenidən başlayır.
- İllik yeniləməni unutmaq — köhnə arayışla möhlət davam etmir, hər tədris ili üçün təzə sənəd lazımdır.
- Yaş hədlərini nəzərə almamaq — bakalavrda 24, magistraturada 26 yaşdan sonra möhlət bitir; təhsilə gec başlayanlar bunu əvvəlcədən planlaşdırmalıdır.
- Qiyabi və ya onlayn proqram seçmək — bu formalar möhlət hüququ vermir.
Tez-tez verilən suallar
Universitetdən xaric olunsam, nə baş verir?
6 ay ərzində təhsilinizi bərpa etməsəniz, möhlət hüququnu itirirsiniz və ümumi əsaslarla hərbi xidmətə çağırılırsınız.
İkinci bakalavr üçün möhlət verilirmi?
Xeyr. Möhlət hər təhsil səviyyəsi üzrə yalnız bir dəfə verilir və təkrar təhsilə şamil olunmur.
Komissiyanın qərarı ilə razılaşmasam, nə edə bilərəm?
Rayon və ya şəhər çağırış komissiyasının qərarından Mərkəzi çağırış komissiyasına və ya məhkəməyə şikayət etmək hüququnuz var.
Sənədləri birlikdə səhvsiz hazırlayaq Passport Academy qəbul, arayış, apostil və tərcümə mərhələlərində tələbələrə addım-addım kömək edir. Suallarınızı ödənişsiz konsultasiyada müzakirə edə bilərik. Ödənişsiz konsultasiya