İtaliyadan Almaniyaya qədər 8 istiqamət: hansı ölkədə hansı imtahan lazımdır, illik təhsil haqqı nə qədərdir və büdcənizə hansı variant uyğundur — hamısı bir yazıda.
İtaliyadan Almaniyaya qədər 8 istiqamət: hansı ölkədə hansı imtahan lazımdır, illik təhsil haqqı nə qədərdir və büdcənizə hansı variant uyğundur — hamısı bir yazıda.
Tibb azərbaycanlı tələbələr arasında ən çox seçilən ixtisaslardandır və Avropada bunun üçün yollar müxtəlifdir. Bir ölkədə ildə bir neçə yüz avro ilə oxumaq mümkündür, digərində isə rəqəm $20.000-i keçir. Qəbul şərtləri də fərqlidir: İtaliyada IMAT, Macarıstanda universitetin öz testi, Almaniyada isə alman dili əsas şərtdir. Bu yazıda 8 əsas istiqaməti imtahan, dil və xərc baxımından müqayisə edirik.
İtaliyanın dövlət universitetlərində ingilisdilli tibb proqramlarının təhsil haqqı ailənin gəlirinə (ISEE sənədinə) görə hesablanır. Aşağı gəlirli ailələr üçün illik məbləğ €156-ya qədər düşür, maksimum isə adətən €4.000-i keçmir. Avropada bundan sərfəli ingilisdilli tibb tapmaq çətindir.
Qəbul IMAT imtahanı ilə aparılır: biologiya, kimya, fizika-riyaziyyat və məntiq üzrə 60 sual. Qeydiyyat Universitaly portalından keçir, imtahan rüsumu təxminən €130-dur. Universitetlər, keçid balları və hazırlıq strategiyası barədə İtaliyada tibb təhsili bələdçimizdə ətraflı yazmışıq.
Semmelweis Universiteti Avropanın ən tanınmış tibb universitetlərindəndir. Qəbul üçün beynəlxalq test lazım deyil: universitet biologiya, kimya və ingilis dili üzrə öz onlayn testini keçirir, sonra müsahibə olur. İmtahanlar adətən yaz aylarında bir neçə dəfə təşkil olunur.
Xərc isə Avropanın ən yüksəklərindəndir: Semmelweis-də tibb üçün semestr haqqı hazırda $10.450-dir, yəni il ərzində təxminən $20.900. Debrecen Universitetində illik məbləğ təxminən $16.900-dür. Yaxşı xəbər də var: Stipendium Hungaricum dövlət təqaüdü bəzi universitetlərdə tibb ixtisasını da əhatə edir və təhsil haqqını tam ödəyir.
Polşada bir çox tibb universiteti ingilisdilli 6 illik MD (həkimlik) proqramı təklif edir. Varşava Tibb Universitetində illik təhsil haqqı hazırda təxminən $13.800-dür, Qdansk Tibb Universitetində isə 64.200 PLN-dir (təxminən €15.000).
Qəbul adətən biologiya və kimya üzrə müsabiqə testi ilə aparılır; müraciət haqqı simvolikdir (Varşavada təxminən €24). Bəzi universitetlər attestat və beynəlxalq sertifikatlar əsasında da qəbul edir, ona görə də Polşa çevik qəbul axtaranlar üçün əlverişlidir.
Çexiyada ingilisdilli tibb ən çox Karl Universitetinin tibb fakültələri ilə tanınır. Qiymət fakültəyə görə dəyişir: Pilzen fakültəsində illik təhsil haqqı hazırda 390.000 çex kronudur (təxminən €15.700), Praqadakı Birinci Tibb Fakültəsində isə yeni qəbul üçün €24.250-dir.
Qəbul imtahanı biologiya, kimya və fizika üzrə keçirilir. Bir vacib məqam da var: çex dilində oxumağı seçsəniz, dövlət universitetlərində təhsil ödənişsizdir, ancaq əvvəlcə dili öyrənmək lazımdır.
Riqa Stradinş Universitetində (RSU) tibb üçün illik təhsil haqqı hazırda €13.500-dür. Litvanın Sağlamlıq Elmləri Universitetində (LSMU) isə illik rüsum ilk üç ildə €12.600, sonrakı illərdə €13.100-dür.
LSMU biologiya və kimya üzrə öz qəbul testini keçirir; UCAT və ya MCAT balı olanlar bu testdən azad oluna bilər. RSU-da isə qəbul əsasən attestat qiymətləri və sənədlər üzərində qurulur. Baltik ölkələri sənədləşmənin sadəliyi və qəbul şansının yüksəkliyi ilə seçilir.
Almaniyanın dövlət universitetlərində tibb də daxil olmaqla, bütün proqramlar ödənişsizdir; tələbələr yalnız semestr rüsumu ödəyir (adətən €200–400). Əsas istisna Baden-Vürtemberq əyalətidir: burada Avropa İttifaqından kənar tələbələr semestrdə əlavə €1.500 ödəyir.
Çətinlik dildədir: dövlət universitetlərində tibb yalnız almanca tədris olunur və C1 səviyyəsi (TestDaF, DSH) tələb edilir. Yerlər məhduddur, rəqabət isə çox yüksəkdir. Alman abituriyentlər üçün nəzərdə tutulan TMS testi xarici attestatlı namizədlərə adətən aid deyil; universitetlər əcnəbi müraciətçiləri öz meyarları ilə seçir və attestat qiymətləri burada həlledicidir.
Evə yaxın variant axtaranlar üçün Türkiyə güclü seçimdir. Hacettepe və Ankara universitetləri kimi dövlət universitetlərində ingilisdilli tibb proqramları var. Hacettepe-də beynəlxalq tələbələr üçün illik təhsil haqqı hazırda təxminən $12.000-dir; bir çox dövlət universitetində rəqəm bundan xeyli aşağıdır.
Qəbulda universitetlər öz YÖS imtahanını (xarici tələbələr üçün qəbul testi) və ya SAT balını əsas götürür. Ən reytinqli tibb fakültələrinə düşmək üçün YÖS-dən çox yüksək nəticə lazımdır. Özəl universitetlərdə isə illik məbləğ $20.000-i keçə bilər.
Rəqəmlər istiqamət göstərmək üçündür və hər il yenilənir. Müraciətdən əvvəl dəqiq məbləği universitetin rəsmi saytından yoxlayın.
| Ölkə | Tədris dili | Qəbul | İllik təhsil haqqı (təxminən) |
|---|---|---|---|
| İtaliya (dövlət) | İngilis / italyan | IMAT | €156–4.000 (ISEE-yə görə) |
| Macarıstan | İngilis | Universitetin testi + müsahibə | $17.000–21.000 |
| Polşa | İngilis | Biologiya-kimya testi | €12.000–15.000 |
| Çexiya | İngilis | Biologiya, kimya, fizika testi | €16.000–24.000 |
| Latviya (RSU) | İngilis | Sənəd müsabiqəsi | €13.500 |
| Litva (LSMU) | İngilis | Universitetin testi (UCAT/MCAT azad edə bilər) | €12.600–13.100 |
| Almaniya | Alman (C1) | Attestat müsabiqəsi | Yoxdur (Baden-Vürtemberq: €1.500/semestr) |
| Türkiyə (dövlət) | Türk / ingilis | YÖS və ya SAT | $5.000–12.000 |
Sadalanan bütün ölkələrdə tibb proqramı 6 ildir və məzunlar həkim (MD) dərəcəsi alır. Son ildə adətən klinik təcrübə üstünlük təşkil edir.
Universitetlərin çoxu IELTS və ya TOEFL sertifikatını qəbul edir, ancaq bəziləri ingilis dilini öz qəbul imtahanında yoxlayır. Məsələn, Semmelweis-in testinə ümumi və tibbi ingilis dili bölmələri daxildir.